Is é beartas reatha na Roinne Iompair úinéirí agus oibritheoirí a spreagadh chun an méid inrochtaineachta is féidir do gach paisinéir a chur san áireamh nuair a bhíonn soithí nua á dtógáil nó á bhfáil. Tá roinnt soithí nach bhfuil inrochtana faoi láthair áfach agus a mbeidh sé dúshlánach iad a dhéanamh inrochtana mar gheall ar dheacrachtaí costais agus oibríochtúla. Imreoidh méid agus aois an tsoithigh agus nádúr na seirbhísí a chuirfear ar fáil tionchar ar chumas an oibritheora an inrochtaineacht a fheabhsú do phaisinéirí faoi mhíchumas luaineachta.
I gcás gan láninrochtaineacht a bheith i gceist le soithí den chineál sin, is é beartas na Roinne Iompair cur chuige céimnithe a spreagadh maidir le rochtain níos fearr agus tacú leis an gcur chuige sin. Ba cheart d'oibritheoirí féachaint le feabhsuithe rochtana a bheith á bhforfheidhmiú ar bhonn céimnithe sa ghearrthréimhse, sa mheántréimhse agus san fhadtréimhse, lena n-áirítear feabhsuithe neamhstruchtúrtha, ar nós codarsnachta datha, comharthaíochta agus araile.
Tá neart deiseanna ar fáil d'oibritheoirí soithí chun inrochtaineacht a fheabhsú do phaisinéirí faoi mhíchumas luaineachta. Cuideoidh an-chuid de na feabhsuithe sin le húsáideoirí eile na soithí sin freisin, lena n-áirítear daoine breacaosta, tuismitheoirí a bhfuil leanaí i mbugaithe acu agus daoine atá faoi mhíchumas sealadach mar thoradh ar ghortú nó breoiteacht.
Ní mór na nithe seo a leanas ar a laghad a bheith ar shoitheach inrochtana:
Ba cheart do shaineolaí inrochtaineachta a bhfuil cuntas teiste aige nó aici ar iniúchóireacht a dhéanamh i réimse an iompair, iniúchóireacht inrochtaineachta fhoirmiúil a sheoladh. Ba cheart faisnéis a thabhairt don iniúchóir go cuí le cinntiú go dtuigeann sé nó sí na dálaí atá ann i ngach timpeallacht iompair mhuirí. Ba cheart don oibritheoir obair i bpáirt leis an iniúchóir le linn na hiniúchóireachta d'fhonn a chinntiú go mbeidh léiriú cruinn i dtuairisc na hiniúchóireachta agus sna moltaí ar an staid reatha agus ar bhealach réadúil i dtreo na rochtana is fearr is féidir. Ba cheart d'oibritheoirí a chinntiú go mbíonn a gcuid foirne oibríochtúla rannpháirteach go huile sa phróiseas iniúchóireachta.
Mar thoradh ar an bpróiseas iniúchóireachta ba cheart d'oibritheoirí pleananna a dhréachtadh ina mbeidh amscálaí sainmhínithe chun a gcuid seirbhíse a uasghrádú agus chun leibhéal níos fearr inrochtana a chur ar fáil. Ba cheart dóibh athbhreithniú a dhéanamh go rialta ar an rochtain do phaisinéirí faoi mhíchumas luaineachta (agus úsáid a bhaint b'fhéidir as taithí daoine a bhfuil cineálacha éagsúla míchumais ag dul dóibh) agus cuireadh a thabhairt do phaisinéirí atá faoi mhíchumas luaineachta triail a bhaint as an tseirbhís. D'fhéadfadh sé gurbh fhearr a dhéanfaí sin ar dtús le linn tráthanna beagéilimh le fáil amach cé na fadhbanna a bhí acu.
Is í an deis is fearr chun inrochtaineacht a chinntiú do gach paisinéir ar an gcostas breisitheach is lú, nuair a bhíonn soitheach nua á thógáil nó á cheannach ag an oibritheoir. Nuair a bhíonn oibritheoirí ag beartú seirbhísí a uasghrádú trí shoitheach nua a choimisiúnú nó soithí atá acu cheana a uasghrádú, féadfaidh siad comhairle a lorg maidir leis an tslí is fearr chun inrochtaineacht a bheith san áireamh ó Oifig na Suirbhéireachta Muirí, ó shaineolaithe inrochtaineachta, agus ó phaisinéirí faoi mhíchumas luaineach. Cuideoidh sé sin le cinntiú go dtugann na riachtanais nó sonraíocht an dearaidh tosaíocht mar is cuí do shaincheisteanna inrochtaineachta, agus go dtabharfar aghaidh nuair is féidir ar aon srianta nó saincheisteanna inrochtaineachta a thabharfar faoi deara ar shoithí atá ann cheana féin.
D'fhéadfadh sé nach féidir nó nach mbeidh sé praiticiúil díriú ar chonstaicí ar nós pasáistí nó tairseacha a bheith cúng ar chostas réasúnach nó mar gheall ar riachtanais áirithe i ndéantús an tsoithigh. Nuair nach féidir na constaicí sin a shárú, ba cheart sonraí a chur san áireamh san eolas réamhthurais don chustaiméir. Ligfidh sé sin do chustaiméirí cinneadh eolasach a dhéanamh maidir le dul ar aghaidh lena dturais.
Ba cheart d'oibritheoirí athbhreithniú a dhéanamh ar inrochtaineacht na ngnéithe seo a leanas dá soithí le saineolaithe inrochtaineachta agus paisinéirí atá faoi mhíchumas luaineachta, agus feabhsuithe cuí a chur chun feidhme.
Tá an comhéadan idir an long agus an bruach thar a bheith tábhachtach maidir le rochtain mhaith do dhaoine faoi mhíchumas agus is ann is mó a bhíonn gá le feabhsú. Tá gnéithe den áit seo lena mbaineann dúshláin ar leith, lena n-áirítear dromchlaí a bheith fliuch, dromchlaí a bheith sleamhain (mar gheall ar fheamainn agus algaí), láithreacha nocht (gaoth láidir agus báisteach), móréagsúlacht taoide agus gluaiseacht mar thoradh ar thonnta agus bogadh farraige. Úsáidtear geata bordála de ghnáth chun rochtain a bheith ag paisinéirí coise a théann ar an soitheach agus a thagann de. Baineann tábhacht ar leith le dearadh gheata bordála na bpaisinéirí i leith na nithe seo a leanas:
Ar bháid fartha gluaisteán (Soithí Rolladh ann - Rolladh as), féadfaidh paisinéirí coise agus úsáideoirí cathaoireacha rothaí dul ar bord trí na rampaí gluaisteán i gceann an bháid nó i ndeireadh an bháid. Tá comharthaíocht shoiléir agus marcáil shoiléir ar chosáin riachtanach chun a chinntiú go ndéantar paisinéirí coise agus feithiclí a dheighilt ó chéile go sábháilte. Agus córais rochtana den chineál sin á gcur chun feidhme, ní mór d'oibritheoirí déileáil leis na saincheisteanna ar leith a bhaineann le paisinéirí faoi mhíchumas luaineachta - d'fhéadfadh paisinéirí a bhfuil radharc na súl ag teip orthu, mar shampla, a bheith níos mó i mbaol ó ghluaiseacht feithiclí i limistéir ina mbíonn paisinéirí agus feithiclí.
Is é rogha a lán paisinéirí faoi mhíchumas luaineachta dul ag taisteal go neamhspleách ach féadann deacrachtaí a bheith acu gluaiseacht timpeall ar shoitheach mar gheall ar chonstaicí ar nós na nithe seo a leanas:
Ba cheart é a bheith mar sprioc ag oibritheoirí soithí a chinntiú gur féidir le gach paisinéir gluaiseacht timpeall an tsoithigh as a stuaim féin. Chomh fada agus is féidir, ba cheart soláthar agus tógáil rampaí, staighrí agus ardaitheoirí a chumrú chun rochtain a bheith ag na paisinéirí uile. Le fírinne, d'fhéadfadh sé a bheith an-deacair na haidhmeanna sin ar fad a bhaint amach ar shoithí atá ann faoi láthair nó ar shoithí beaga. Tá cuid mhaith cineálacha cur chuige praiticiúla ann fós áfach is féidir a ghlacadh chun an inrochtaineacht a fheabhsú ar chostas réasúnach. Áirítear orthu sin ráillí láimhe nó greimráillí a fheistiú; ráillí láimhe atá ann cheana a phéinteáil chun an infheictheacht a fheabhsú, agus cathaoireacha agus feisteas eile a atheagrú chun níos mó spáis a chur ar fáil.
Má bhíonn ráillí láimhe atá deartha go maith ar fáil fan céimeanna agus rampaí is mór an feabhas a chuirfear ar a n-inrochtaineacht dá lán, lena n-áirítear paisinéirí atá faoi mhíchumas luaineachta. Ba cheart do chruth agus ábhar an ráille láimhe a bheith compordach le greim a fháil air, fiú amháin in aimsir fhuar. Ba cheart codarsnacht a bheith idir an ráille láimhe agus dath an chúlra, agus ba cheart dó a bheith casta isteach ag an dá cheann ionas nach ngreamóidh éadaí nó bagáiste leis. Ba cheart do ráillí láimhe síneadh amach thar bharr agus bun an staighre chun a n-inúsáidteacht a fheabhsú. Is mór an feabhas a chuirfidh ráillí láimhe oiriúnacha ar inrochtaineacht pasáistí agus dorchlaí freisin. Sampla praiticiúil de sin ná greamáin ardinfheictheachta, cosúil leis na cinn a fheistítear ar thraenacha nua-aimseartha, a fheistiú ar chúl agus ar an imeall suíochán fan na siúlbhealaí.
D'fhéadfadh sé a bheith indéanta freisin dromchlaí urlár a athrú d'fhonn an fhriotaíocht in aghaidh sciorradh a fheabhsú. Cuideoidh comharthaíocht shoiléir le dromchlaí frithdhallta, dathanna atá go mór in imeartas le chéile, agus le litreoireacht thadhlach (i mBraille freisin go hidéalach) le gach duine a mbealach a dhéanamh timpeall an tsoithigh, agus is fearr a bheidh teacht ag daoine dá réir ar áiseanna ar nós seomraí folctha agus an tsiopa caife. Ba cheart d'oibritheoirí a thuiscint freisin gur féidir deacrachtaí a bheith ag baint le comharthaí de dhéantús baile, bileoga lannaithe a phriontáiltear ó ríomhaire, mar shampla, agus gurb amhlaidh atá ar chúiseanna éagsúla:
Féach Caibidil 4 de na Treoirlínte seo chun sonraí breise a fháil i ndáil le heolas a sholáthar.
Más rud é gur baol do phaisinéir a cheann nó a ceann a bhualadh in aghaidh aon cheann de na daingneáin nó na feistis struchtúrtha, ba cheart na guaiseacha sin a bheith marcáilte go soiléir, agus pillín a bheith orthu go hidéalach chun gortuithe a chosc.
Baineann tábhacht ar leith leis an nglaineacht agus an dea-bhainistí do phaisinéirí faoi mhíchumas luaineachta de bhrí go mbíonn orthu lámh a leagan ar rudaí níos mó ná mar a bhíonn ar dhaoine eile, d'fhonn tacaíocht bhreise nó treorú treoch a fháil. Tá tábhacht ar leith ag baint le siúlbhealaigh a bheith glan agus néata i ndáil leo siúd a bhfuil lagú amhairc orthu.
Ba cheart d'oibritheoirí féachaint le cinntiú gur féidir le paisinéirí faoi mhíchumas luaineachta an taitneamh céanna le paisinéirí eile a bhaint as an turas. Ba cheart meascán de chineálacha suíochán a bheith ar fáil. Ba cheart codarsnacht a bheith idir na suíocháin agus an cúlra maidir le ton agus dathanna, le cinntiú go bhfuil sé le feiceáil ag daoine a bhfuil lagú amhairc orthu. Teastóidh suíocháin a bhfuil armthacaí orthu ó roinnt custaiméirí, chun cuidiú leo fáil isteach sa suíocháin agus teacht amach as. Is bac ar chustaiméirí eile a bheidh sna harmthacaí. B'fhéidir gurbh fhearr le roinnt úsáideoirí cathaoireacha rothaí aistriú amach as an gcathaoir rothaí isteach i gcathaoir chaighdeánach le haghaidh aga an turais. D'úsáideoirí eile cathaoireacha rothaí, beidh sé tábhachtach srianta cuí a bheith ar fáil le cinntiú go dteanntófar nó go gceanglófar an chathaoir go cuí, cóngarach do shuíocháin eile (ar shoithí ardluais go háirithe), ionas go mbeidh siad ábalta taitneamh a bhaint as an turas lena gcompánaigh.
Moltar 4 faoin gcéad ar a laghad de shuíocháin paisinéirí an tsoithigh a bheith oiriúnach do phaisinéirí faoi mhíchumas luaineachta. D'fhéadfadh tionchar drochaimsire dul i bhfeidhm níos mó ar phaisinéirí den sórt sin ná ar phaisinéirí eile, mar sin ba cheart suíomh na suíochán tiomnaithe do phaisinéirí faoi mhíchumas luaineachta a roghnú go cúramach, a bheith gar do na bealaí isteach / amach agus teacht éasca ar na bealaí aslonnaithe uathu.
Ar shoithí a bhfuil cábáin phaisinéirí orthu, ba cheart roinnt cábán a bheith ann chun freastal do riachtanais úsáideoirí cathaoireacha rothaí. Tá sonraí breise maidir le dearadh cábán den sórt sin le fáil i gciorclán MSC/Circ 735 de 24/06/1996 ón Eagraíocht Mhuirí Idirnáisiúnta (IMO).
Braithfidh tábhacht na n-áiseanna leithris inrochtana ar aga an turais, agus ar áiseanna leithris inrochtana a bheith ar fáil in áiseanna an chuain nó an chríochfoirt ag tús agus ag deireadh an turais. Cé nach mbeadh dóthain spáis go traidisiúnta ag na háiseanna leithris ar bord soithí beaga chun go bhféadfadh úsáideoirí cathaoireacha rothaí iad a úsáid, tá go leor deiseanna ann fós féin d'oibritheoirí soithí chun inrochtaineacht na náiseanna leithris a fheabhsú. Tá greimráillí an-tábhachtach in áis leithris, agus an soitheach ag gluaiseacht go háirithe, nuair a bhíonn an fharraige garbh, b'fhéidir. Ba cheart feistis ar nós sconnaí agus lámhthriomaitheoirí a bheith deartha chun go mbeidh ar chumas an uile dhuine iad a úsáid. Is iad na sconnaí a bhfuil luamháin orthu is fearr, agus ba cheart triomadóirí láimhe agus tuáillí a bheith in aice láimhe. Ba cheart go mbeadh fáil ar aláram éigeandála le cur ar chumas paisinéirí fios a chur ar chúnamh i gcás deacrachta.
Nuair a bhíonn soitheach nua á choimisiúnú, ba cheart gur riachtanas tosaíochta é, áiseanna leithris inrochtana a bheith ar fáil. Mar is léir i gcás na glúine nua de charráistí traenach ag Iarnród Éireann, is féidir garaíocht a dhéanamh d'úsáideoirí cathaoireach rothaí (agus gach úsáideoir eile) fiú amháin nuair a bhíonn spás gann.
Is den riachtanas é gach custaiméir a choinneáil ar an eolas maidir le haon saincheisteanna nó nósanna imeachta sábháilteachta a d'fhéadfadh teacht i gceist le linn an turais. Ba cheart eolas maidir le sábháilteacht a bheith ar fáil i slite éagsúla. Ba cheart méid phointe an chló ar chártaí eolais sábháilteachta a bheith 14 ar a laghad agus ba cheart iad a bheith suite in áiteanna ina mbeidh siad ar fáil do gach paisinéir. Ba chóir do dhath an téacs a bheith in imeartas go láidir leis an gcúlra (mar shampla, téacs dubh ar chúlra bán). Féadann siombail agus léaráidí simplí cuidiú le daoine a bhfuil a gcuid litearthachta lag nó le daoine nach bhfuil Béarla nó Gaeilge mar phríomhtheanga acu. I gcás custaiméirí lagamhairc nó atá dall, b'fhéidir go mbeidh gá leis an eolas sin a chur in iúl trí fhógra inchloiste nó go díreach, duine le duine. Maidir le paisinéirí atá bodhar nó a bhfuil moill éisteachta orthu, ní mór eolas a chur in iúl i bhformáid fhíseach.
Nuair a dhéantar fógraí ar chóras fógartha poiblí, ba cheart cúram a dhéanamh de na fógraí sin a bheith soiléir agus gonta. Ba cheart d'oibritheoirí a chur i gcuntas nach mbeidh tuiscint bhunúsach ag an-chuid custaiméirí ar théarmaíocht mhuirí, agus ba cheart mar sin téarmaí ar nós bord na sceathraí nó bord na heangaí a sheachaint.
D'fhéadfadh sé go dteastóidh spás breise ó phaisinéirí faoi mhíchumas luaineachta (úsáideoirí cathaoireacha rothaí go háirithe) agus iad ag dul isteach ina gcuid gluaisteán nó ag teacht amach astu. D'fhéadfadh breis ama a bheith ag teastáil uathu freisin chun taisteal chuig an deic gluaisteán agus teacht uaithi ná tiománaithe agus paisinéirí eile. Ba cheart d'oibritheoirí é sin a chur i gcuntas agus fógraí ar bord á ndéanamh acu ag iarraidh ar phaisinéirí filleadh ar a ngluaisteáin.
Treoirlínte foilsithe na hEagraíochta Muirí Idirnáisiúnta (IMO) i ndáil le rochtain míchumais ar shoithigh. Tá siad sin ann breis is deich mbliana anois áfach, agus tá siad an-ghinearálta, agus baineann siad go sonrach le longa móra a bhíonn ag trádáil go hidirnáisiúnta. Sa Ríocht Aontaithe tá doiciméid treorach an-úsáideacha (atá ar fáil ar a suíomh idirlín) curtha amach ag an Coiste Comhairleach Iompair do Dhaoine faoi Mhíchumas (DPTAC) a bhaineann le dearadh agus oibriú soithí idir bheag agus mhór agus an bonneagar tacaíochta cladaigh le haghaidh an iompair mhuirí. Chun breis eolais a fháil, féach 6.8 An chéad chéim eile thíos.
Mar gheall ar nádúr ilchineálach an iompair mhuirí in Éirinn agus de bhrí gur beag caighdeánú atá déanta ar shoithí ná ar a mbonneagar tacaíochta, is beag maitheas a dhéanann sé glacadh leis gur mar a chéile gach duine mar chomhairle nó treoir chinnte. Is fearr an t-ábhar tagartha atá ar fáil a úsáid mar bhunús le hiniúchtaí rochtana a sheoladh agus na fadhbanna agus na saincheisteanna logánta ar leith, a chuireann bac ar rochtain do phaisinéirí faoi mhíchumas luaineachta, a aithint dá réir sin.
Ba cheart d'oibritheoirí soitheach athbhreithniú a dhéanamh ar na réimsí seo a leanas chun tús a chur le baic ar phaisinéirí faoi mhíchumas luaineachta a bhaint:
Tá treoirlínte, Writing and Design Tips [Leideanna scríobhneoireachta agus deartha] ag National Adult Literacy Agency [an Áisíneacht Náisiúnta Litearthachta do Aosaigh], maidir le doiciméid a dhéanamh níos furasta le léamh. Breis eolais maidir leis an doiciméad sin le fáil ar a suíomh idirlín: http://www.nala.ie